Wadium jest zabezpieczeniem stosowanym w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego. Ma chronić zamawiającego przed skutkami nierzetelnego działania wykonawcy na etapie składania i wyboru ofert. Nie zawsze musi być jednak wpłacane w pieniądzu. Przedsiębiorca może skorzystać między innymi z gwarancji bankowej albo ubezpieczeniowej, pod warunkiem że dokument spełnia wymagania ustawy i konkretnego postępowania. Warto więc wiedzieć, kiedy wadium jest wymagane, jak działa gwarancja oraz jakie błędy mogą prowadzić do odrzucenia oferty.
Kiedy zamawiający może żądać wadium?
Zgodnie z art. 97 ust. 1 Prawa zamówień publicznych zamawiający może, ale nie musi, żądać od wykonawców wadium. W postępowaniach o wartości równej progom unijnym lub je przekraczającej jego kwota nie może być wyższa niż 3% wartości zamówienia. W trybie podstawowym poniżej progów unijnych limit wynosi 1,5% wartości zamówienia, zgodnie z art. 281 ust. 4 Pzp.
Wadium wnosi się przed terminem składania ofert i utrzymuje do upływu terminu związania ofertą. Art. 97 ust. 7 Pzp dopuszcza wpłaty pieniężne, gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe oraz poręczenia udzielane przez podmioty wskazane w ustawie. Gdy formą wadium jest gwarancja ubezpieczeniowa bądź bankowa (zwana gwarancją wadialną), wykonawca przekazuje jej oryginał w postaci elektronicznej.
Jak działa gwarancja bankowa?
Art. 81 Prawa bankowego definiuje gwarancję bankową jako jednostronne zobowiązanie banku do zapłaty beneficjentowi określonej kwoty po spełnieniu warunków zapłaty wskazanych w gwarancji. Bank występuje jako gwarant, wykonawca jest zleceniodawcą gwarancji, a zamawiający – jej beneficjentem.
Nieprawidłowość, która uniemożliwia jednoznaczną identyfikację beneficjenta, skraca wymagany okres zabezpieczenia, zmniejsza kwotę albo ogranicza odpowiedzialność gwaranta, może jednak oznaczać nieprawidłowe wniesienie wadium. W takim przypadku oferta podlega odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 14 Pzp.
Kiedy zamawiający może skorzystać z gwarancji?
Art. 98 ust. 6 Pzp wskazuje dopuszczalne przypadki zatrzymania wadium albo wystąpienia do gwaranta o zapłatę. Dotyczy to między innymi sytuacji, gdy wybrany wykonawca odmawia zawarcia umowy, nie wnosi wymaganego zabezpieczenia jej wykonania lub zawarcie umowy staje się niemożliwe z przyczyn leżących po jego stronie. Zamawiający może również skorzystać z wadium, jeżeli wykonawca z przyczyn leżących po jego stronie nie uzupełnił wymaganych dokumentów lub oświadczeń. Podstawą zatrzymania wadium może być również brak zgody na poprawienie określonej w ustawie omyłki.
Jak wygląda zwrot wadium?
Zgodnie z art. 98 ust. 1 i 2 Pzp zamawiający zwraca wadium niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od wystąpienia wskazanego w ustawie zdarzenia albo od złożenia wniosku. Przy gwarancji zamawiający nie oddaje dokumentu wykonawcy, lecz przekazuje gwarantowi oświadczenie o zwolnieniu zabezpieczenia. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić zasady zwrotu wadium opisane na stronie: https://www.gwarancje24.pl/blog/zwrot-wadium. W przypadkach wymienionych w art. 98 ust. 2 jego złożenie powoduje bowiem rozwiązanie stosunku prawnego z wykonawcą oraz utratę prawa do korzystania ze środków ochrony prawnej.
Co dzieje się po wygraniu przetargu?
Wadium (w tym gwarancja wadialna) zabezpiecza jedynie etap ofertowy. Po wyborze oferty zamawiający może żądać zabezpieczenia należytego wykonania umowy na podstawie art. 449 Pzp. Jedną z form wymienionych w art. 450 jest gwarancja należytego wykonania kontraktu. W tym przypadku wysokość zabezpieczenia nie może przekraczać 5% ceny oferty, a w uzasadnionych przypadkach może wynieść do 10%.
