Zgubiony portfel czy kradzież dowodu osobistego mogą przytrafić się każdemu i mieć bardzo poważne konsekwencje. Aby zminimalizować ryzyko oszustwa, wyłudzenia kredytu czy utraty środków finansowych warto wiedzieć, czym różnią się zastrzeżenie dokumentów, numeru PESEL oraz zastrzeżenie karty płatniczej.
Utrata dowodu osobistego na skutek zgubienia portfela albo podejrzenie wycieku danych osobowych to sytuacje, które wymagają natychmiastowej reakcji. Liczy się wówczas każda minuta – oszuści mogą wykorzystać dokumenty do zaciągania zobowiązań finansowych czy kradzieży tożsamości. Są to bardzo poważne sytuacje, których skutki mogą być odczuwalne przez wiele lat. Podstawę skutecznej ochrony danych osobowych i dbania o bezpieczeństwo finansowe w takich przypadkach stanowią konkretnie działania – zastrzeżenie dokumentów, numeru PESEL oraz zastrzeżenie karty.
Zastrzeżenie dokumentów – co trzeba wiedzieć?
Pierwszym działaniem, jakie należy podjąć po stwierdzeniu np. kradzieży dowodu, jest zastrzeżenie dokumentów. Procedura ta wygląda nieco inaczej w zależności od ich rodzaju.
- Dowód osobisty
Fakt jego kradzieży należy od razu zgłosić – osobiście w dowolnym urzędzie gminy lub miasta bądź online przez platformę gov.pl (jeżeli posiada się odpowiednie środki e-identyfikacji, np. podpis elektroniczny). Po zgłoszeniu dokument zostaje unieważniony, dzięki czemu nie może być wykorzystywany podczas potwierdzania tożsamości.
- Paszport
Podobna zasada obowiązuje w przypadku paszportu. Jego utratę należy zgłosić w odpowiednim urzędzie wojewódzkim lub konsulacie – jeżeli zdarzenie miało miejsce za granicą. Zostaje on wówczas unieważniony w centralnym Rejestrze Dokumentów Paszportowych.
- Prawo jazdy
Prawo jazdy nie pełni funkcji potwierdzania tożsamości w takim zakresie jak dowód osobisty, ale zawiera dane osobowe, które mogą zostać wykorzystane przez przestępców. Jego utratę należy zgłosić do Wydziału Komunikacji właściwego dla miejsca zamieszkania (w celu wyrobienia duplikatu).
Dlaczego szybkie zastrzeżenie dokumentów ma tak duże znaczenie? Przede wszystkim ogranicza ryzyko ich wykorzystania do otwierania rachunków bankowych czy wyłudzania kredytów. Im wcześniej dokument zostanie unieważniony, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że zostanie użyty przez oszustów.
Zastrzeżenie PESEL – dlaczego jest konieczne?
Numer PESEL jest jednym z głównych identyfikatorów obywatela w wielu systemach administracyjnych i finansowych. Wprowadzenie możliwości jego zastrzegania znacząco zwiększyło poziom bezpieczeństwa danych.
Jak zastrzec PESEL, aby w razie zagrożenia móc natychmiast zabezpieczyć swoje dane?
- W urzędzie – zastrzeżenie PESEL można zgłosić osobiście w dowolnym urzędzie gminy. Pracownik urzędu dokonuje odpowiedniego wpisu do rejestru po potwierdzeniu tożsamości osoby składającej wniosek.
- Przez serwis gov.pl – osoby posiadające np. profil zaufany lub e-dowód mogą dokonać zastrzeżenia za pośrednictwem serwisu administracji publicznej. Operacja trwa kilka minut i jest dostępna całodobowo.
- Przez aplikację mObywatel – wygodnym rozwiązaniem dla wielu osób jest skorzystanie z aplikacji mobilnej. Umożliwia ona szybkie zastrzeżenie numeru PESEL oraz jego późniejsze cofnięcie w sytuacji, gdy będzie to konieczne.
Zastrzeżenie PESEL stanowi jeden z najskuteczniejszych mechanizmów ograniczających ryzyko oszustw finansowych. Dzięki niemu znacząco maleje ryzyko, że przestępca wykorzysta skradzione dane do zawarcia zobowiązania finansowego.
Zastrzeżenie karty płatniczej – dla bezpieczeństwa środków finansowych
Zastrzeżenie karty płatniczej powinno nastąpić natychmiast po zauważeniu jej utraty lub podejrzeniu, że dane mogły zostać przejęte przez osoby nieuprawnione. Banki udostępniają kilka sposobów dokonania tej operacji.
Tradycyjną metodą jest kontakt z oddziałem banku, gdzie pracownik po potwierdzeniu tożsamości klienta dokonuje zastrzeżenia „plastiku”. Innym rozwiązaniem jest skorzystanie z infolinii banku, która umożliwia zablokowanie karty w ciągu kilku minut od zgłoszenia. Coraz więcej klientów korzysta z aplikacji mobilnych oraz bankowości elektronicznej, które pozwalają samodzielnie zastrzec kartę przez Internet. Jeśli klient nie pamięta numeru infolinii banku albo nie ma dostępu do sieci, pomocny może okazać się system Zastrzegam.pl, prowadzony przez Związek Banków Polskich, dostępny całodobowo pod numerem (+48) 828 828 828.
Szybkie zastrzeżenie karty płatniczej uniemożliwia dalsze korzystanie z niej przez osoby niepowołane, a jednocześnie ogranicza odpowiedzialność posiadacza w zakresie ewentualnych transakcji dokonanych po zgłoszeniu.
Utrata dokumentów i kart płatniczych może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji. Dlatego w sytuacji kryzysowej należy działać szybko. Zastrzeżenie dokumentów zabezpiecza przed wykorzystaniem np. utraconego dowodu, zastrzeżenie PESEL utrudnia zawieranie zobowiązań finansowych na cudze dane, zaś zastrzeżenie karty płatniczej chroni środki zgromadzone na koncie.
